Uniastate Open to the public
Very fine gatehouse from 1616 and a steel reconstruction which reflects the manor house that was demolished in 1756.
De oude poort, één van de acht nog bestaande in Friesland, heeft aardige bouwkundige details. Het bouwwerk uit 1616 bezit duivengaten, kruisvensters en een kleurrijk familiewapen. Het laatste is van het echtpaar Tyara-Buijgers, dat de state ooit heeft bewoond.
Uit de oudste gegevens blijkt dat de state in 1529 al bestond en toen Nyehuys heette. Hier woonden de Unia's, naamgevers van de state, opgevolgd door de families Tyara, Meinsma en Cathius. Omstreeks 1733 bezaten de Aylva's de state. Deze werd in 1756 afgebroken. Op de plaats is een boerderij verrezen, die er tot 1879 stond.
In 1998 werd, na archeologisch onderzoek, op de historische plek een stalen constructie gebouwd, die de contouren van Uniastate weergeeft. De kunstenaar Beb Mulder was de ontwerper en hij noemde het geheel 'Luchtspiegeling'. Samen met de poort herinnert de luchtspiegeling nog aan de verdwenen Uniastate.
De oudste bewoners zijn min of meer vereeuwigd in de luidklokken van de Mariakerk. De grote klok bevat de inscriptie: Jochem van Unia en Tryn syn wyf. Jochem was de zoon van de oudst bekende bewoner, Tjerck van Unia. Op de kleine klok staat vermeld: Hessel Ruerdssoen en Lolck van Unia syn wyf. Het ligt voor de hand om aan te nemen dat volgende bewoners niet meer de naam Unia droegen.
